Κομβικής σημασίας για την καλύτερη, πιο έγκαιρη και αποτελεσματικότερη προστασία του περιβάλλοντος είναι η ίδρυση -με την έκδοση κατάλληλης Οδηγίας- Επιτροπών  Προστασίας του Περιβάλλοντος, κατά το πρότυπο των Επιτροπών Ανταγωνισμού που λειτουργούν στα κράτη μέλη τα τελευταία χρόνια.

Το σύστημα περιβαλλοντικής προστασίας στην Ε.Ε. αν και είναι εξαιρετικά ανεπτυγμένο από νομικής πλευράς, πάσχει από σοβαρά ελλείμματα. Το βασικότερο έλλειμμα έγκειται στην λειτουργία των διαδικασιών κυρώσεων στα κράτη που παραβιάζουν συστηματικά το περιβαλλοντικό δίκαιο της Ε.Ε.. Το πρόβλημα είναι ότι οι διαδικασίες είναι χρονοβόρες και παράγουν αποτελέσματα μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα, με αποτέλεσμα τα ασυνεπή κράτη μέλη να εναποθέτουν σοβαρές πιέσεις στο περιβάλλον μη συμμορφούμενα κατά την περίοδο που απαιτείται κάθε φορά μέχρι να εκδοθεί καταδικαστική απόφαση από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, ενώ όταν επέρχεται η καταδικαστική απόφαση, συχνά επιλέγουν να πληρώνουν το πρόστιμο παρά να διορθώσουν την επιβλαβή κατάσταση για την οποία καταδικάστηκαν. Η Ελλάδα είναι από τις χώρες που έχει αναμφίβολα διακριθεί στην συγκεκριμένη πρακτική.

Η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα που παραβιάζει το ευρωπαϊκό περιβαλλοντικό δίκαιο. Έτσι, είναι απαραίτητο ο μηχανισμός ελέγχου και επιβολής κυρώσεων για τους παραβάτες της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής νομοθεσίας να γίνει πιο αποτελεσματικός προκειμένου να υλοποιηθεί η στόχευση των Κανονισμών και Οδηγιών που ισχύουν για αποτροπή των περιβαλλοντικών ζημιών και καταστροφών και επιπλέον να γίνει πράξη το πνεύμα της αρχής της πρόληψης, που αποτελεί βασική αρχή λειτουργίας του ευρωπαϊκού δικαίου και ήδη δικαστήρια σε ολόκληρη την Ε.Ε. -και στην Ελλάδα- την έχουν αξιοποιήσει για την έκδοση σχετικών αποφάσεων και ήδη έχει παραχθεί μια ισχυρή νομολογία.

Οι Δημοκρατικοί προτείνουν την δημιουργία ενός ευρωπαϊκού νομικού πλαισίου που θα επιβάλλει την ίδρυση και λειτουργία Επιτροπών  Προστασίας του Περιβάλλοντος σε όλα τα κράτη μέλη, οι οποίες θα ελέγχουν την  εφαρμογή του ευρωπαϊκού περιβαλλοντικού δικαίου. Αντικείμενο των εν λόγω Επιτροπών  θα είναι η εφαρμογή των Ευρωπαϊκών Κανονισμών και Οδηγιών. Θα διαθέτουν επιθεωρητές, θα μπορούν να επιβάλλουν πρόστιμα στις διοικητικές Επιτροπές στην δικαιοδοσία των οποίων θα ανήκει ο κάθε φορά παραβάτης -είτε πρόκειται για ιδιώτες και επιχειρήσεις είτε για οργανισμούς ΟΤΑ και κρατικές υπηρεσίες, θα μπορούν να επιδίδουν προειδοποιήσεις συμμόρφωσης με την ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία, και να παραπέμπουν τους παραβάτες στην εθνική και ευρωπαϊκή δικαιοσύνη. Το στελεχιακό δυναμικό της εν λόγω υπηρεσίας θα επιλέγεται με τον αξιοκρατικό και διαφανή τρόπο που γίνεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και θα έχει ως αντικείμενο εργασίας -πέραν των ήδη αναφερθέντων- την παρακολούθηση δεσμευτικών περιβαλλοντικών δεικτών ανά χώρα (πχ την εξέλιξη των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, την ποιότητα των νερών κοκ), την διεξαγωγή πραγματογνωμοσυνών, την εκπόνηση μελετών εφαρμογής των ευρωπαϊκών αποφάσεων κοκ.

Οι ΕΠΠ (Επιτροπές Προστασίας Περιβάλλοντος) θα αποτελέσουν τον θεσμό που θα δώσει απάντηση στο μπλοκάρισμα της κοινοτικής πολιτικής απαγορεύσεων η οποία έχει φτάσει πλέον στο όριο της και δεν θα αντικρούει την αρχή της επικουρικότητας, καθώς προτείνεται να λειτουργήσει στο πλαίσιο της προώθησης μιας λογικής αποκεντρωμένης πολιτικής προστασίας περιβάλλοντος, η οποία έχει εξαιρετικά επείγοντα χαρακτήρα και για την προτεραιότητα της οποίας έχει εκδοθεί τα τελευταία χρόνια πλήθος αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Πολιτικού Συμβουλίου των Αρχηγών των κρατών - μελών.

Όσον αφορά την χρηματοδότηση των ΕΠΠ, προτείνουμε να αρχίσουν την πιλοτική τους λειτουργία από την Ελλάδα με τα πολλά αρνητικά ρεκόρ στο περιβάλλον, με μέρος των κοινοτικών πόρων που έχουν ήδη εγκριθεί για τον τομέα του περιβάλλοντος στην Ελλάδα στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ (Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς ή Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης), με το σκεπτικό ότι η επιτυχής λειτουργία της προτεινόμενης αρχής θα αποφέρει πολλαπλάσια οφέλη από την αποτροπή και την πρόληψη περιβαλλοντικών ζημιών και καταστροφών από τα οφέλη που θα επιφέρει η κατεύθυνση των πόρων του ΕΣΠΑ σε διορθωτικού χαρακτήρα περιβαλλοντικές επενδύσεις.

Η περίπτωση του ποταμού Ασωπού είναι χαρακτηριστική. Εάν η ελληνική ΕΠΠ υπήρχε και λειτουργούσε, με τα εργαλεία που θα είχε στην διάθεσή της (πρόστιμα, παραπομπή στην δικαιοσύνη), είναι βέβαιο ότι θα είχε αποτρέψει την χρόνια μόλυνση του υδατικού δυναμικού στην λεκάνη απορροής του Ασωπού από τις απορρίψεις ανεπεξέργαστων τοξικών αποβλήτων.