Η προστασία του τοπίου και της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελούν ένα αναμφίβολα ελλειμματικό πεδίο των ευρωπαϊκών πολιτικών, σε αντίθεση με την προστασία και διαχείριση του φυσικού και του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος (πχ ευρωπαϊκό κεκτημένο στην προστασία και διαχείριση του αστικού περιβάλλοντος), όπου το κοινοτικό κεκτημένο αποτελεί παγκόσμια πρωτοπορία. Όμως το άξιο να προστατευθεί τοπίο και τα μνημεία της πολιτιστικής κληρονομιάς συμπεριλαμβάνονται αδιαμφισβήτητα στο ανθρωπογενές περιβάλλον και συνεπώς, η επέκταση των προβλέψεων προστασίας και αειφόρου διαχείρισης στο τοπίο και την πολιτιστική κληρονομιά αποτελεί μια εκκρεμότητα της Ε.Ε. προς διευθέτηση. Στα περισσότερα κράτη μέλη υπάρχουν ισχυρά νομοθετικά πλαίσια προστασίας του τοπίου και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Ο κανόνας αυτός έχει βέβαια τις εξαιρέσεις του. Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί η Ελλάδα, με το τεράστιο έλλειμμα στις πολιτικές για το τοπίο και την πολιτιστική κληρονομιά. Η δημιουργία ενός νέου πλαισίου ευρωπαϊκών πολιτικών που θα ενιαιοποιούσε τα κριτήρια προστασίας και αειφορικής διαχείρισης του τοπίου και των μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς θα δημιουργούσε ένα νέο, ισχυρό κεκτημένο για το ανθρωπογενές περιβάλλον στην Ένωση, το οποίο θα επέφερε οφέλη και την χώρα μας. Πολιτικές προστασίας και διαχείρισης του τοπίου έχουν εισαχθεί με αποσπασματικό τρόπο μέσα από την σύγχρονη Κοινή Αγροτική Πολιτική, η οποία προβλέπει δυνατότητες προστασίας του αγροτικού τοπίου από τους αγρότες, τους οποίους εκτός από παραγωγούς αγροτικών προϊόντων τους αποδίδει και τον ρόλο των παραγωγών και διαχειριστών του αγροτικού τοπίου. Επίσης, στο ευρύτερο πλαίσιο της πολιτικής για την πολιτιστική κληρονομιά, η Ε.Ε. περιορίζεται σε υποστήριξη δράσεων ευαισθητοποίησης, όπως ο θεσμός της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης και διάφορα ευρωπαϊκά προγράμματα που συντονίζει η Κομισιόν. Άλλοι θεσμοί, με εξαιρετικά θετική διαδρομή, όπως η Europa Nostra και κυρίως οι Τοποθεσίες της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, λειτουργούν εκτός του πλαισίου των ευρωπαϊκών θεσμών. Η πρόταση μας είναι να τεθεί σε διαβούλευση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και να προετοιμασθεί ένας ευρωπαϊκός μηχανισμός ενιαίας προστασίας και αειφορικής διαχείρισης των τοπίων και των μνημείων και τοποθεσιών της Πολιτιστικής Κληρονομιάς, με βάση την επιστημονική έρευνα και τεκμηρίωση που έχει προηγηθεί από την UNESCO και την EUROPA NOSTRA. Στο πλαίσιο της διαμόρφωσης αυτού του μηχανισμού είναι σημαντικό η σχετική αρμοδιότητα να περάσει στην Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και να ιδρυθεί ένα Ευρωπαϊκό Κέντρο Προστασίας του Τοπίου και της Πολιτιστικής Κληρονομιάς, που θα παρέχει την κατάλληλη επιστημονική υποστήριξη στις ζητούμενες πολιτικές. Η εποπτεία της εφαρμογής της προστασίας του τοπίου και της πολιτιστικής κληρονομιάς, μπορεί να ανατεθεί στις Επιτροπές Προστασίας του Περιβάλλοντος.